Η συζήτηση γύρω από το μέλλον των διατηρητέων κτιρίων στην Ελλάδα επανέρχεται με επιτακτικό τρόπο στο προσκήνιο, καθώς οι ιδιοκτήτες τους εκπέμπουν σήμα κινδύνου για ένα κτιριακό απόθεμα που, όπως υποστηρίζουν, κινδυνεύει να χαθεί οριστικά. Με αφορμή την ημερίδα της 29ης Απριλίου, την οποία διοργανώνει o Πανελλήνιος Σύλλογος Ιδιοκτητών Διατηρητέων Κτηρίων και Μνημείων, με τίτλο: «Διατηρητέα Κτήρια και Μνημεία: Το παρόν και το μέλλον τους στην Ελλάδα», το κεντρικό μήνυμα είναι πως τα διατηρητέα δεν αποτελούν ένα στενά ιδιωτικό ζήτημα, αλλά υπόθεση δημόσιου συμφέροντος, το οποίο συνδέεται με την ιστορική ταυτότητα των πόλεων, την αρχιτεκτονική μνήμη και την πολιτιστική κληρονομιά ολόκληρης της χώρας.
«Ζητάμε ένα σταθερό και μόνιμο πλαίσιο με οικονομική ενίσχυση, φορολογικές ελαφρύνσεις και συντόμευση αδειοδοτήσεων, που να συνδέεται με την υποχρέωση διατήρησης και αποκατάστασης του διατηρητέου. Τα διατηρητέα δεν είναι ιδιωτικό πρόβλημα των ιδιοκτητών αλλά ζήτημα δημόσιου συμφέροντος, που αφορά την ταυτότητα των πόλεων και την πολιτιστική μας κληρονομιά. Η ευθύνη ανήκει στο κράτος», σημειώνει στο ertnews.gr η Πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Ιδιοκτητών Διατηρητέων Κτηρίων και Μνημείων, Γιώτα Βρεττάκου -Μιχαλοπούλου.
Η κα. Βρεττάκου ζητά να προχωρήσουν άμεσα τα προβλεπόμενα θεσμικά εργαλεία που παραμένουν ανενεργά εδώ και δεκαετίες.
Η εικόνα που περιγράφεται είναι η εικόνα μιας βαθιάς ασυμμετρίας, καθώς από τη μία πλευρά το κράτος αναγνωρίζει την αξία των διατηρητέων, ενώ από την άλλη μεταφέρει σχεδόν εξ ολοκλήρου το βάρος της συντήρησης στους ιδιοκτήτες, χωρίς επαρκές αντιστάθμισμα. Σύμφωνα με το πλαίσιο που περιγράφουν οι εκπρόσωποι των ιδιοκτητών, το κόστος αποκατάστασης είναι πολλαπλάσιο σε σχέση με ένα τυπικό ακίνητο, ενώ οι διαδικασίες εγκρίσεων παραμένουν εξαντλητικά χρονοβόρες.
«Η συντήρηση είναι 2 με 4 φορές ακριβότερη από ένα σύγχρονο ακίνητο. Ανάλογα με την κατάσταση στην οποία βρίσκεται το διατηρητέο, μπορεί να ξεκινήσει από 1.500 ευρώ/τ.μ. και να ξεπεράσει τα 4.000 ευρώ/τ.μ. Είναι αντικειμενική η αδυναμία των ιδιοκτητών να ανταποκριθούν στο κόστος αλλά και στις εξαντλητικά χρονοβόρες διαδικασίες, από τα Υπουργεία ΥΠΠΟ και ΥΠΕΝ καθώς και στην εξεύρεση εξειδικευμένων συνεργείων, και για αυτό το εγκαταλείπουν εν αναμονή της στήριξης από το κράτος ή τα ευρωπαϊκά κονδύλια όπως συμβαίνει στις περισσότερες χώρες», επισημαίνει η κα. Βρεττάκου στο ertnews.gr.
Σε αυτό το περιβάλλον, το αίτημα για κατάργηση του ΕΝΦΙΑ στα διατηρητέα προβάλλει ως κεντρική διεκδίκηση. Η λογική είναι ότι τα διατηρητέα φέρουν περιορισμούς χρήσης, υψηλότερο κόστος συντήρησης και πρόσθετες υποχρεώσεις αποκατάστασης, άρα δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται φορολογικά ως «κανονικά» ακίνητα. Οι ιδιοκτήτες ζητούν επίσης από την Πολιτεία να θεσμοθετήσει μόνιμο πρόγραμμα χρηματοδότησης για αποκαταστάσεις, με σαφείς κανόνες, σταθερούς πόρους και ουσιαστικά κίνητρα, ώστε να πάψει η διατήρηση των κτηρίων να εξαρτάται από την οικονομική αντοχή του κάθε ιδιοκτήτη.
Η ανησυχία για το μέλλον των διατηρητέων είναι ιδιαίτερα έντονη, καθώς, όπως αναφέρεται, χιλιάδες κτήρια οδηγούνται σε σταδιακή εγκατάλειψη όχι από αδιαφορία των ιδιοκτητών, αλλά από αδυναμία ανταπόκρισης στο κόστος και στη γραφειοκρατία. Η κα. Βρεττάκου περιγράφει το ζήτημα ως ένα μεταίχμιο ανάμεσα στο παρόν και το μέλλον, καθώς αν δεν υπάρξει άμεση παρέμβαση, ένα σημαντικό μέρος του ιστορικού κτιριακού αποθέματος κινδυνεύει να χαθεί ανεπιστρεπτί.
«Είμαστε στο όριο να χαθεί οριστικά μεγάλο μέρος του σημαντικού κτηριακού αποθέματος και να χαθεί η σύνδεση του αρχαίου κόσμου με το σήμερα της Ελλάδας. Ας μην λησμονούμε πως το παρόν είναι οι ρίζες του μέλλοντος», τονίζει η Πρόεδρος του Συλλόγου.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στη στάση του τεχνικού κόσμου. Οι ιδιοκτήτες ζητούν από τους μηχανικούς, τους μελετητές και τους επιστημονικούς συλλόγους να επιδείξουν μεγαλύτερη ευαισθησία και ενεργή συμμετοχή, συμβάλλοντας τόσο στη διαμόρφωση εφαρμόσιμων προτύπων αποκατάστασης όσο και στην καταγραφή έμπειρων επαγγελματιών και εξειδικευμένων τεχνιτών. Όπως τονίζουν, χωρίς τη συνεργασία του τεχνικού κόσμου καμία δημόσια πολιτική δεν μπορεί να αποδώσει στην πράξη.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η πρόταση για ένα μόνιμο παρατηρητήριο διατηρητέων, το οποίο θα μπορούσε να λειτουργήσει ως μηχανισμός καταγραφής, αξιολόγησης και στρατηγικού σχεδιασμού, ωστόσο, η κα. Βρεττάκου θέτει ως όρο να μην εξελιχθεί σε ακόμη μία γραφειοκρατική διαδικασία, αλλά να αποτελέσει πραγματικό εργαλείο πολιτικής βούλησης και μακροπρόθεσμης παρέμβασης.
Ρεπορτάζ Ρεγγίνα Σαβούρδου
www.ertnews.gr
