Συνολικά 203 χρόνια ποδοσφαιρικής ιστορίας συμπληρώνουν αθροιστικά οι δύο αντίπαλοι στον σημερινό τελικό Κυπέλλου Ερασιτεχνών της Ένωσης Ποδοσφαιρικών Σωματείων Πειραιά, η Α.Ε. Μοσχάτου και ο Εθνικός Όμιλος Φιλάθλων Πειραιώς Φαλήρου (Ο.Φ.Π.Φ), αφού η πρώτη ιδρύθηκε το 1926 και ο δεύτερος το 1923.
Ο τελικός θα διεξαχθεί σήμερα Σάββατο 18 Απριλίου και ώρα 17.30 (έναρξη τελετουργικού στις 17.00), στο Δημοτικό Γήπεδο Ταύρου – «Σπ. Γιαλαμπίδης».
Έχοντας πραγματοποιήσει αφιερώματα και στις δύο ομάδες όταν συμπλήρωσαν τα 100 τους χρόνια, ας υπενθυμίσουμε κάποια βασικά στοιχεία.
Ο Εθνικός Πειραιά ιδρύθηκε στις 23 Νοεμβρίου 1923 και η παρουσία του για πολλά χρόνια στα σαλόνια του ελληνικού ποδοσφαίρου, αλλά και τα αγωνιστικά ποιοτικά χαρακτηριστικά τον έκαναν να καθιερωθεί στη συνείδηση των φιλάθλων και εκτός από τους φίλους του να είναι συμπαθής σύλλογος σε πολυάριθμο κοινό, ακόμα και στις εποχές μας που αγωνίζεται σε κατηγορίες δυσανάλογες με το ιστορικό μέγεθός του.
Ήταν ιδρυτικό μέλος της Ένωσης Ποδοσφαιρικών Σωματείων Πειραιά, ενώ κατέκτησε το δεύτερο στην ιστορία του θεσμού, κύπελλο Ελλάδας την αγωνιστική περίοδο 1932-1933.
Δεν έλειψαν στην περίοδο του Μεσοπολέμου και οι διεθνείς συναντήσεις, φιλικού χαρακτήρα.
Στα χρόνια που ακολούθησαν το σύμφωνο Βενιζέλου – Ινονού (1930) και τη βελτίωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων, που αποτυπώθηκαν και με ανάλογες φιλικές ποδοσφαιρικές συναντήσεις, ο Εθνικός Πειραιά πηγαίνει το φθινόπωρο του 1933 στην Κωνσταντινούπολη, όπου γνωρίζει εξαιρετική υποδοχή από τους ομογενείς.
Η ομάδα πήγαινε στην Τουρκία έχοντας κατακτήσει την προηγούμενη χρονιά το κύπελλο στην Ελλάδα και τη συνόδευε η σχετική φήμη.
Αγωνίστηκε με την τουρκική Μπεσίκτας, με την οποία ο Εθνικός ήρθε ισόπαλος 0-0, σε έναν αγώνα που παρακολούθησαν χιλιάδες θεατές, ομογενείς και Τούρκοι. Ακολούθησε η ρεβάνς (3-11-1933) όπου η Μπεσίκτας κέρδισε με 3-2.
Επίσης αντιμετώπισε την Γαλατασεράι στις 31/10/1933 (ήττα με 2-1) και στη ρεβάνς στις 5/11/1933 ήττα με 2-0.
Μαύρη στιγμή στην ιστορία των κυανολεύκων ήταν όταν στις 5 Οκτωβρίου 1959 έφυγε από τη ζωή ο 20χρονος ποδοσφαιριστής Θοδωρής Ιωάννου που την προηγούμενη μέρα είχε τραυματιστεί σε αγώνα με τον Παναθηναϊκό στο γήπεδο της Λεωφόρου Αλεξάνδρας.
Ο Εθνικός Πειραιά δεν έχει μόνο ποδοσφαιρικό τμήμα και αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι έχει δώσει αγώνα υδατοσφαίρισης το 1974 με τον Ολυμπιακό με στόχο την ενίσχυση των θυμάτων της εισβολής στην Κύπρο, δείχνοντας ότι ο αθλητισμός δεν πρέπει να είναι αποκομμένος από το ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον.
Στη σύγχρονη ιστορία του Εθνικού ξεχωρίζουν δύο άνθρωποι που δεν είναι πια μαζί μας.
Ο ένας είναι ο Κώστας Κατσούλης που δέχτηκε το Σεπτέμβριο του 2014 δολοφονική επίθεση στο γήπεδο του Ηροδότου και υπέκυψε λίγες μέρες αργότερα. Ο τότε 46χρονος φίλαθλος του Εθνικού, είχε μπει μπροστά για να προστατέψει πιο ευάλωτους φίλους της ομάδας, σε επίθεση που δέχτηκαν από αντίπαλους οπαδούς.
Ο δεύτερος ήταν το σήμα κατατεθέν όχι μόνο του Εθνικού, αλλά όλων των υγιώς σκεπτόμενων φιλάθλων στην Ελλάδα και αναφερόμαστε στον αείμνηστο Γιάννη Μαντζουράνη τον «Εθνικάρα», τον πιο αγνό και ειρηνικό φίλαθλο που γνώρισε το ελληνικό ποδόσφαιρο, αλλά να μην αδικούμε και τα άλλα αθλήματα, καθώς έδινε το παρόν και σε αγώνες της αγαπημένης του ομάδας και σε άλλα σπορ.
Ο Εθνικός στη διάρκεια των χρόνων που αγωνίστηκε στην Α’ Εθνική κατηγορία, κατεγράφη στις συνειδήσεις των φιλάθλων σαν ποιοτική ομάδα που έπαιξε καλό ποδόσφαιρο και στις τάξεις του συλλόγου πέρασαν σπουδαίοι παίκτες. Τα τελευταία χρόνια παλεύει για να ανακάμψει και να επανέλθει εκεί όπου ανήκει.
Η ΑΕ Μοσχάτου
Πιο πρόσφατο ήταν το αφιέρωμα που κάναμε στην Α.Ε. Μοσχάτου, καθώς έγινε στην τρέχουσα περίοδο και χωρίς να έχει φτάσει ακόμα στον τελικό η συγκεκριμένη ομάδα.
Θυμίζουμε ότι στην περιοχή στη δεκαετία του 1920 εγκαταστάθηκε μεγάλος αριθμός Μικρασιατών προσφύγων (εγκαταστάθηκαν κοντά στον Κηφισό), ενώ το κοντινό λιμάνι του Πειραιά και η δημιουργία εργοστασίων και εμπορικών επιχειρήσεων, «τράβηξαν» και εργατικά χέρια από το προσφυγικό στοιχείο, αλλά και εσωτερικούς μετανάστες.
Το Μοσχάτο στάθηκε όρθιο και εκτός γηπέδου, όταν αρνήθηκε να πάρει μέρος σε παρέλαση – φιέστα της δικτατορίας Μεταξά, ευτυχώς χωρίς να το πληρώσει, αφού οι έρευνες που έκανε το καθεστώς δεν εντόπισαν «ύποπτα στοιχεία» στο δυναμικό του.
Το πλήρες όνομα της ομάδας ήταν «Αθλητικός Σύνδεσμος Φιλάθλων Το Μοσχάτο». Ενσωματώθηκε στο σύλλογο και ο στίβος του «Αθλητικού Γυμναστικού Συλλόγου Μοσχάτου» το 1939, για να υπάρξει «επανεκκίνηση» της ομάδας τον Αύγουστο του 1943, με την ένωσή της με την ομάδα «ΕΛΛΑΣ Μοσχάτου» και νέο όνομα «Αθλητική Ένωση Ελλάς Μοσχάτου».
Στη διάρκεια της κατοχής αναπτύσσει δραστηριότητα (στα πλαίσια των δυνατοτήτων της περιόδου) όπως προκύπτει από έγγραφο που εντοπίσαμε στο αρχείο του συλλόγου, σε επίσκεψη που είχαμε κάνει το 2018, για ανάλογο αφιέρωμα και αναφέρεται στις διοργανώσεις της εποχής και την Ένωση Ελλήνων Αθλητών, που είχε σημαντική αθλητική – αντιστασιακή δράση.
Το όνομα άλλαξε γρήγορα στο σκληρό μεταπολεμικό – μετεμφυλιακό κλίμα, γιατί ηχητικά δημιουργούσε συνειρμούς με τον ΕΛΑΣ. Έτσι το νέο όνομα είναι πια Αθλητική Ένωση Μοσχάτου, η οποία στο γήπεδο του Αιγάλεω δίνει και φιλικό αγώνα με ομάδα της Μακρονήσου, με αποτέλεσμα 3-3.
Συγκεκριμένα στις 21 Μάη 1950 (η είδηση δημοσιεύτηκε στις 22) πάνω από χίλιοι θεατές στο γήπεδο του Αιγάλεω είδαν τον αγώνα της Α.Ε. Μοσχάτου που μόλις είχε αναδειχθεί πρωταθλήτρια της Β’ κατηγορίας Πειραιά, να φέρνει 3-3- με το Β.Ε.Τ.Ο. Στις κερκίδες και ο διοικητής του τάγματος Τζανετάτος.
Το κλίμα της εποχής οδηγεί στην απαγόρευση ενασχόλησης με το σύλλογο για τους Ζολώτα και Στεφάνου.
Επίσης το 1948-1949 μπαίνουν στην ομάδα και βιομήχανοι και αυξάνονται οι δυνατότητες της ομάδας, με αποτέλεσμα να αρχίσει ανοδική αγωνιστική πορεία. Το 1950 ο σύλλογος ιδρύει και καλλιτεχνικό τμήμα, δείγμα της κουλτούρας του συλλόγου που «πάντρευε» τον αθλητισμό με τον πολιτισμό, για να θυμηθούμε και ένα παλιό σύνθημα της ΕΡΑ Σπορ.
Ηρεμία όμως δεν την άφησαν να βρει, αφού τα επόμενα χρόνια, το Κυπριακό, οδηγεί το καθεστώς σε παρεμβάσεις σε αθλητικούς συλλόγους που είχαν στην ονομασία τους τη λέξη «Ένωση», η οποία έπρεπε να αλλάξει για να μην υποκρύπτουν τα συνθήματα στο γήπεδο την πολιτική αντίληψη για ένωση Ελλάδας – Κύπρου. Έτσι το νέο όνομα γίνεται «Αθλητικός Όμιλος Μοσχάτου».
Η δικτατορία 1967-1974 προχώρησε σε διαρθρώσεις των κατηγοριών στο ποδόσφαιρο, με αποτέλεσμα το Μοσχάτο να βρεθεί στους συλλόγους που επλήγησαν με ανάλογο τρόπο, καθώς αν και στη λήξη της αγωνιστικής περιόδου του 1967, ήταν πρωταθλήτρια ομάδα στην Α’ Πειραιώς να μην ανέβει στη Β’ Εθνική.
Σε πείσμα των αντιλήψεων, ειδικά εκείνα τα χρόνια, στα τέλη της δεκαετίας του 1960 και στις αρχές του 1970, ότι όσοι ασχολούνται με το ποδόσφαιρο, δεν τα πάνε καλά με τα γράμματα, η εφημερίδα «Το Μοσχάτο μας», έγραφε για τα χρόνια που εκεί στις αρχές της δεκαετίας του 1970 η ομάδα έκανε εξαιρετικές χρονιές και ανέβηκε στη Β’ Εθνική, είναι μία «ομάς επιστημόνων» και ανέγραφε τα ονόματα και τις επαγγελματικές ιδιότητες των αθλητών, ή τις φοιτητικές, γεγονός που έσπαγε την επικρατούσα αντίληψη της εποχής, που ήθελε τους ποδοσφαιριστές σχεδόν αμόρφωτους.
Όσοι/ες μπορέσουν, ανεξάρτητα από συλλογικές προτιμήσεις, ας δώσουν το παρόν για να χειροκροτήσουν τον «παππού» και τη «γιαγιά» του ποδοσφαίρου, που συνεχίζουν με νεανικό σφρίγος και ακόρεστη διάθεση για προσφορά.
Έρευνα: Νάσος Μπράτσος
www.ertnews.gr
