Δεν θα μπορούσε να αποτελεί εξαίρεση η Καβάλα στο γενικό κανόνα που στην μεσοπολεμική περίοδο κατέγραψε ότι η έλευση Μικρασιατών προσφύγων που είχαν ανεπτυγμένη αθλητική κουλτούρα από τις πατρίδες που άφησαν, έπαιξε τεράστιο ρόλο στην επανεκκίνηση του αθλητισμού μετά από μία δεκαετία πολέμων.
Η ιστορία μας ξεκινάει από τον συνοικισμό της Παναγιάς στην Καβάλα, όπου αποτέλεσε τόπο υποδοχής και εγκατάστασης Μικρασιατών (η εγκατάσταση επεκτάθηκε σύντομα και σε άλλες περιοχές της πόλης) και μέσα από τον πόνο του ξεριζωμού και τις δύσκολες συνθήκες διαβίωσης ξεπετάχτηκε» ένα αθλητικό σωματείο, ανεπίσημο στην αρχή του βίου του, το 1926 και επίσημο από το 1928 και μετά. Αναφερόμαστε στον Ηρακλή Καβάλας που συνεχίζει τη δράση του και στις μέρες μας.
Το εντυπωσιακό είναι οι συνθήκες μέσα στις οποίες ιδρύθηκε. Ο Τύπος της εποχής, στην Καβάλα, περιγράφει με ευάριθμα ρεπορτάζ την κατάσταση των προσφυγικών συνοικισμών, που όπως και σε άλλες περιοχές της χώρας, ήταν τουλάχιστον τραγική. Δεν έφταναν όλα τα δεινά, προστέθηκε και η έξαρση της φυματίωσης, ειδικά στο συνοικισμό. Και όμως μέσα σε αυτές τις συνθήκες η δίψα για τον αθλητισμό, όχι μόνο δεν έσβησε, αλλά έπαιξε δημιουργικό ρόλο και φρόντισε και για άλλους.
Εξηγούμαστε λοιπόν: εντοπίσαμε αγώνες (με τη συμμετοχή του Ηρακλή) που τα έσοδά τους θα πήγαιναν για ενίσχυση μαθητικών συσσιτίων, αλλά και στήριξη σεισμοπλήκτων.
Αυτό δείχνει και τις συνθήκες μέσα στις οποίες αναπτύχθηκε η αθλητική δράση, αλλά και την επαφή της, την «κοινωνική γείωση» που θα λέγαμε σήμερα με το περιβάλλον στο οποίο λειτουργούσε.
Σταχυολογήσαμε ορισμένα ενδεικτικά δημοσιεύματα από την εφημερίδα ΚΗΡΥΞ της Καβάλας και τα παραθέτουμε.
«Μύλος» έγινε κατά τα κοινώς λεγόμενα την Κυριακή 15 Ιουνίου 1930 όταν υπήρξε μπέρδεμα με τον αγώνα Φίλιπποι-Ηρακλής Καβάλας, αφού αρχικά ήταν να γίνει στο γήπεδο των στρατώνων Καρά Ορμάν, ακολούθως ήταν να γίνει στο δημοτικό γυμναστήριο, άλλοι φίλαθλοι πήγαν στο ένα γήπεδο και άλλοι στο άλλο, αφού είχαν κυκλοφορήσει διαφημιστικά φυλλάδια που τα μισά καλούσαν στο ένα γήπεδο και τα μισά στο άλλο. Τελικά έγινε στο Καρά Ορμάν και στις 17/6/1930 η εφημερίδα ΚΗΡΥΞ μας πληροφορεί ότι εκεί δεν υπήρχαν καθίσματα και οι στρατιώτες τους απαγόρευαν να καθήσουν σε ορισμένα σημεία που είχαν καλή θέα. Ο Ηρακλής έχασε με 4-0.
Καλό το ποδόσφαιρο αλλά με μπάλα παίζεται και το πόλο, στις 18-9-1930 προαναγγέλλεται για την επόμενη ημέρα αγώνας πόλο μεταξύ Ηρακλή και ΑΕΚ.
Στις 7-1-1931 οι ομάδες της πόλης και ο Ηρακλής φυσικά, πρόκειται την ίδια μέρα να δώσουν αγώνες στο δημοτικό γυμναστήριο Κιουτσούκ Ορμάν, με τα έσοδα να πηγαίνουν για τα μαθητικά συσσίτια. Τελικά λόγω βροχής οι αγώνες πήγαν για άλλη ημερομηνία και μαθαίνουμε ότι το εισιτήριο θα ήταν δέκα δραχμές. Η εφημερίδα ΚΗΡΥΞ γράφει στις 9-1-1931: «Ο φίλαθλος κόσμος της πόλεώς μας, ο οποίος με τόσην ηθικήν και υλικήν υποστήριξιν περιβάλλει τα αθλητικά σωματεία θα αισθανθή μίαν μεγάλην ψυχικήν ανακούφισιν και χαράν όταν κατερχόμενος εις το δημοτικόν γυμναστήριον Κιουτσούκ Ορμάν και δίδων το δεκάδραχμον δια να απολαύση μερικές ώρες ποδόσφαιρον, γνωρίζει ότι το δεκάδραχμον εκείνο θα διατεθή υπέρ των μαθητών εκείνων, οι οποίοι ποιός ξεύρει, εάν μεταβαίνοντες εις το σχολείον δια να μορφωθούν είναι νηστικοί, διότι είναι ορφανοί και εάν ο πατήρ των είναι άεργος. Ο φίλαθλος κόσμος και μή, με χαράν θα υποδεχθή μίαν τοιαύτην αγγελίαν και σύσσωμος θα κατέλθη εις το γυμναστήριον του Κιουτσούκ Ορμάν δια να ιδή συναγωνιζομένους τους ποδοσφαιριστάς Καβαλιώτας υπέρ ενός ευγενεστάτου και φιλανθρωπικού σκοπού». Η εφημερίδα υπενθυμίζει ότι μερικοί από τους ποδοσφαιριστές των ομάδων είναι μαθητές και μάλιστα εγγεγραμμένοι στη λίστα των συσσιτίων.
Μετά τα συσσίτια χορός, στις 24-1-1931 στη λέσχη “Κυβέλεια”, ο Ηρακλής Καβάλας δίνει τον χορό του, όπου θα δοθεί «βαρύτιμον δώρον, εις την εκλεγησομένην βασίλισσαν του χορού».
Ως προς τα συσσίτια όμως, φαίνεται ότι υπήρχαν άλλες αγωνίες μεγαλύτερου βεληνεκούς που πίεζαν για να καλυφθεί η ανάγκη. Η εφημερίδα ΚΗΡΥΞ σε δημοσίευμα της 4-8-1931 αναφέρεται σε ζητήματα που πρέπει να λυθούν σε πανελλαδική κλίμακα, όπως η νοσοκομειακή περίθαλψη και τα λαϊκά συσσίτια, γιατί «Αν και οι σήμερον πεινώντες έτι εγκαταλειφθώσιν εις το έλεος των κηρυγμάτων των οργάνων της Γ’ Διεθνούς, τα οποία αγάλλονται και χαίρονται βλέποντα καθημερινώς κλείουσας τας θύρας των καπναποθηκών, ημείς οι άλλοι οι εκπροσωπούντες το νόμιμον καθεστώς, ουδένα ας μη αιτιώμεθα.
Τούτο θα είναι αποτέλεσμα και φυσική απόρροια της στάσεώς μας, ήν απευχόμεθα να τηρήσωμεν, προσφέροντες δια ταύτης νέα θύματα εις τον Μπολσεβικικόν Μολώχ. Αλλά θέμα τοιαύτης εκτάσεως και τόσης σημασίας δεν είναι δυνατόν να εξαντληθή με ένα άρθρον του Κήρυκος. Θα επανέλθομεν».
Στις 26-10-1933 η μικτή Ηρακλή-ΑΕΚ έπαιξε εναντίον των Φιλίππων και με τα έσοδα να πηγαίνουν υπέρ των σεισμοπαθών της Χαλκιδικής, αλλά ο ιερός σκοπός δεν εμπόδισε τις εντάσεις εντός του αγωνιστικού χώρου, με τον διαιτητή να αποχωρεί και να σημειώνεται καθυστέρηση μέχρι να βρεθεί αντικαταστάτης του.
Για την ιστορία το σκορ ήρθε 1-1. Να σημειώσουμε ότι σε πανελλαδική κλίμακα είχαν οργανωθεί ποδοσφαιρικοί αγώνες για τους σεισμόπληκτους της Χαλκιδικής.
Επίσης το Νοέμβριο του 1933, μικτή Ηρακλή-ΑΕΚ έπαιξε εναντίον των Φιλίππων και τα έσοδα πήγαν υπέρ της αποφυλάκισης πολιτών που χρωστούσαν μικροποσά και λόγω αδυναμίας να τα πληρώσουν στο κράτος, φυλακίστηκαν. Επίσης δόθηκε ποσό και για την επισκευή του παρεκκλησίου των επανορθωτικών φυλακών.
Τα μικροποσά μας κάνουν να υποθέσουμε ότι ήταν άνθρωποι του μόχθου που σε χρόνια οικονομικής κρίσης δεν μπόρεσαν να ορθοποδήσουν και όχι παραβατικοί από σύστημα.
Ο Ηρακλής χαρακτηρίστηκε εκείνα τα χρόνια «ομάδα του λαού» και υπήρχαν δύο λόγοι που αυτό προέκυψε.
Από τη μία ως τέκνο της μικρασιατικής αθλητικής παράδοσης, συσπείρωνε την ιδιαίτερα συμπαγή προσφυγική κοινότητα, που σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της χώρας, στήριξε μαζικά και με πάθος τις ομάδες που γεννήθηκαν μέσα από αυτή, ή έστω με τη δυναμική συμμετοχή της και τη σύμπραξη «γηγενών» και δεν αντιμετώπισαν του πρόσφυγες με τους υποτιμητικούς και υβριστικούς χαρακτηρισμούς που δυστυχώς χρησιμοποιήθηκαν από άλλους. Ο αθλητισμός λοιπόν γίνεται εργαλείο που ενώνει στη συγκεκριμένη περίπτωση.
Ακολούθως, σύμφωνα με προφορικές μαρτυρίες που πέρασαν από γενιά σε γενιά, στην πολιτικά δύσκολη μεσοπολεμική περίοδο, δύο ποδοσφαιριστές που αρνήθηκε να εγγράψει η ΑΕΚ Καβάλας διότι ήταν χαρακτηρισμένοι ως «αριστεροί», βρήκαν στέγη στον προσφυγικό Ηρακλή, που ανεξάρτητα αν το έκανε από επιλογή ή συμπτωματικά, απέκτησε στη συνείδηση στρωμάτων της πόλης, το προφίλ της αριστερόστροφης ομάδας, συσπειρώνοντας και φιλάθλους που τον προσέγγισαν για το λόγο αυτό.
Άλλωστε η «με τη βούλα» αριστερή ομάδα της περιοχής ήταν ο Εργατικός Αστέρας Καβάλας, που συμμετείχε στο κίνημα του εργατικού αθλητισμού (υποστηριζόμενο από ΚΚΕ-ΟΚΝΕ και με τη συμμετοχή πολλών συνδικάτων) που όμως από την αρχή της δεκαετίας του 1930 είχε αρχίσει να δέχεται πιέσεις σε πανελλαδικό επίπεδο από το καθεστώς.
Ο Ηρακλής δεν κατέγραψε συμμετοχή σε ανάλογες διαδικασίες, συνεπώς τον ακολουθούσε η φήμη και όχι η έμπρακτη συμμετοχή.
Ήταν άλλωστε χαρακτηριστικό της εποχής, ειδικά στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1930, όπου οι ελληνικές κυβερνήσεις θαύμαζαν ανοιχτά και δημόσια το καθεστώς του Μουσολίνι και του Χίτλερ για την πολιτική τους στον αθλητισμό και μετά ήρθε και η δικτατορία του Μεταξά να γίνονται απομακρύνσεις αθλητών και παραγόντων, με την υποψία και μόνο των πολιτικών τους φρονημάτων.
Έτσι ο Ηρακλής, λόγω του κόσμου του, δεν ήταν και ο πιο συμπαθής στις κυβερνητικές εξουσίες της εποχής.
Οι άλλες δύο ομάδες της πόλης, οι Φίλιπποι και η ΑΕΚ Καβάλας, αν και αγωνιστικά πιο ανταγωνιστικές από τον Ηρακλή, μάζευαν λιγότερους φιλάθλους από τους Ηρακλειδείς, στους οποίους έδιναν τη συμπάθειά τους και οι «ουδέτεροι» που ο ανταγωνισμός και οι εντάσεις μεταξύ Φιλίππων και ΑΕΚ, τους δημιουργούσαν απωθητικές τάσεις. Βεβαίως υπήρχαν και άλλοι σύλλογοι, όπως Ατλοκεραυνός, Άρης, κλπ χωρίς να έχουμε εντοπίσει στοιχεία για το κοινό που συγκέντρωναν, πέρα από αναφορές για μαζική προσέλευση θεατών, χωρίς να διευκρινίζεται αν ήταν το ενδιαφέρον του αγώνα που τους έφερνε στο γήπεδο ή η αγάπη για κάποια από τις αγωνιζόμενες ομάδες.
Δυναμική εμφάνιση έκανε ο Ηρακλής την περίοδο 1961-62, όταν κόντεψε να ανέβει στην Α’ Εθνική και τελικά δεν μπόρεσε να ξεπεράσει το εμπόδιο του Πιερικού Κατερίνης που κέρδισε την άνοδο. Κέρδισε στο Δημοτικό στάδιο (νυν Βερούλειο) που εκείνη την εποχή ήταν στρωμένο με καρβουνόσκονη και την υδροφόρα του Δήμου λίγο πριν την έναρξη, να ραντίζει τον αγωνιστικό του χώρο, έφερε ισοπαλία στη Κατερίνη και έχασε με 2-0 στο μπαράζ στη Θεσσαλονίκη στο γήπεδο Χαρίλαου.
Ο Ηρακλής Καβάλας έχοντας αγωνιστεί σε εθνικές κατηγορίες και στο τοπικό πρωτάθλημα, συνεχίζει και σήμερα να αγωνίζεται στο γήπεδο, τιμώντας την μεγάλη του ιστορία.
Πηγή φωτο: Γενικά Αρχεία του Κράτος τμήμα Καβάλας, με αποκλειστική χρήση τους στο αφιέρωμα από την ιστοσελίδα της ΕΡΤ
Φωτο και σήμα Ηρακλή: FB Ηρακλή
Έρευνα: Νάσος Μπράτσος
Υ.Γ. Ευχαριστούμε τα ΓΑΚ Καβάλας για τη συνεργασία
www.ertnews.gr
