Υπάρχουν μέρες με βαρύ ιστορικό φορτίο, ανεξάρτητα αν είναι ούτως ή άλλως ενταγμένες μέσα σε ιστορικές περιόδους, που είναι χαραγμένες στη συλλογική μνήμη για τη μεγάλη τους σημασία, αλλά και τις επιπτώσεις στα χρόνια που ακολούθησαν. Μία από αυτές της ημέρες ήταν η 5η Απριλίου 1944 στη διάρκεια της γερμανικής κατοχής της χώρας μας.
Οι απαγχονισμοί στα Ιλίσια
Ήταν 5 Απριλίου του 1944 και στη συμβολή των οδών Παπαδιαμαντοπούλου, Ξενίας και Μικράς Ασίας στα Ιλίσια στήθηκαν πέντε κρεμάλες με διαταγή του αρχηγού των Ταγμάτων Ασφαλείας και της Αστυνομίας.
Εκεί εκτελέστηκαν δι’ απαγχονισμού πέντε μέλη του ΚΚΕ, που ήταν κρατούμενοι στις φυλακές Συγγρού και ήταν στα πλαίσια αντιποίνων για την εκτέλεση του λοχαγού των Ταγμάτων Ασφαλείας Κωνσταντίνου Μανωλάκου, από τον ΕΛΑΣ.
Ο λοχαγός τραβώντας πιστόλι είχε επιχειρήσει να σταματήσει κλιμάκιο που έκανε έρανο για λογαριασμό του ΕΛΑΣ, με αποτέλεσμα ένας Ελασίτης αντί για ταυτότητα έβγαλε από την τσέπη του σακακιού του το πιστόλι και τον πυροβόλησε.
Οι πέντε που απαγχονίστηκαν ήταν οι: Αχ. Πλατυμέσης 34 χρόνων, Επ. Βαμβούλης 26 χρόνων, Ευ. Στεργίου 48 χρόνων, Βλ. Αποστολέρης 21 χρόνων και Β. Μπακόπουλος 41 χρόνων.
Οι αγχόνες που στήθηκαν δεν ήταν πέντε αλλά επτά και οι δύο που έμεναν άδειες, είχαν ταμπέλες που έγραφαν:
«Γεώργιος Σιδέρης – τον περιμένει η κρεμάλα»
«Θανάσης Νικολαΐδης – τον περιμένει η κρεμάλα»
Ήταν μέλη του Γραφείου της ΚΟΒ Καισαριανής του ΚΚΕ που είχαν διαφύγει από το το μπλόκο του νοσοκομείου Συγγρού.
Προηγουμένως, ο Γερμανός αρχηγός των Ες Ες, Βάλτερ Σίμανα είχε εκδώσει την ακόλουθη διαταγή:
«ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΙΣ
του Ανωτάτου Αρχηγού των Ταγμάτων ασφαλείας και της Αστυνομίας Ελλάδος
Ως Αντίποινα δια την κατά την 25.3.44 εν Αθήναις (Αμπελόκηποι) κατά του λοχαγού των ευζώνων Κωνσταντίνου Μανωλάκου υπό κομμουνιστών διαπραχθείσαν δολοφονίαν, διέταξα τον απαγχονισμόν εις τον τόπον του εγκλήματος των κάτωθι ιθυνόντων κομμουνιστών:
Αχιλλ. Πλατυμέση, γεν. 1907, ΚΚΕ αξιωματούχου
Επαμεινώνδα Βαμπούλη γεν. 1918. ΚΚΕ, ρήτορος και αρχηγού προπαγάνδας.
Ευαγγέλου Στεργίου, γεν. 1896, ΚΚΕ αξιωματούχου.
Βλάσση Αποστολάρη, γεν. 1923, ΕΑΜ γραμματέως ομάδος.
Βασιλείου Μπακοπούλου, γεν 1903, ΕΑΜ, γραμματέως ομάδος.
Αι κατά των ευζώνων γενόμεναι επιθέσεις θα τιμωρούνται εις το μέλλον κατά τον αυτόν τρόπον.
Ο Ανώτατος Αρχηγός των Ταγμάτων Ασφαλείας και της Αστυνομίας Ελλάδος».
Στην Κλεισούρα
Μέσα ένα δίωρο, στις 5 Απριλίου 1944 ο Karl Schümers, υπεύθυνος της σφαγής στην Ερμακιά, στην Κλεισούρα, στους Πύργους Εορδαίας και στο Δίστομο, αφαίρεσε τη ζωή 280 Kλεισουριωτών.
Ο διοικητής του 7ου Συντάγματος της 4ης Τεθωρακισμένης Μεραρχίας των Ες- Ες, δεν τιμωρήθηκε ποτέ. Όσους δεν εκτέλεσαν οι ναζί κατακτητές στην πλατεία του χωριού, τους σκότωσαν στην επιδρομή που ακολούθησε για να πυρποληθούν τα σπίτια του χωριού.
Στο πλευρό των Γερμανών, συμμετείχαν και Βούλγαροι που ήταν στην γερμανική πολιτοφυλακή, με αρχηγό τον Άντον Κάλτσεφ.
Τα θύματα ήταν κυρίως άμαχος πληθυσμός και γυναικόπαιδα, αφού αρκετοί άνδρες είχαν διαφύγει σε ορεινές περιοχές. Οι Γερμανοί προχώρησαν στο Ολοκαύτωμα για αντίποινα σε επίθεση ανταρτών του του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, με αρχηγό τον Σιατιστινό Αλέξη Ρόσιο (Καπετάν Υψηλάντη), που είχαν επιτεθεί σε γερμανική στρατιωτική φάλαγγα σκοτώνοντας τρεις προπομπούς στρατιώτες μοτοσικλετιστές.
Έρευνα: Νάσος Μπράτσος
Oι εκδηλώσεις για το 2026
Σήμερα 5/4 στην Κλεισούρα από τον Δήμο Καστοριάς, την Παρασκευή 3/4 πραγματοποιήθηκαν από το Δήμο Ζωγράφου.
www.ertnews.gr
